دربارهء فضل بن روزبهان پيش از اين سخن گفتيم . در اينجا اشارتى به مير مخدوم مىكنيم . مير مخدوم شريفى كه به اختلاف او را از نوادگان دخترى سيد شريف جرجانى دانسته و برخى او را نوادهء سيد شريف ديگرى دانسته‌اند ، « 1 » در شمار ياران شاه اسماعيل دوم ياد شده است . « 2 » شاه اسماعيل دوم كه در عصر خويش متهم به داشتن گرايشات سنى شد ، « 3 » تحت تأثير مير مخدوم و تنى چند از اطرافيان سنّىزدهء خود قرار داشت . در آن زمان شاه اسماعيل كه ويژگىهاى روحى خاصى داشت ، از لعن‌هاى رايج در جامعه اظهار تنفّر كرد و در برابر تبرّائيان ايستاد . از علماى برجستهء مخالف وى ، يكى سيد حسين مجتهد كركى ( م 1001 ) بود كه مشكلات زيادى در اين ماجرا براى وى بوجود آمد . « 4 » اسكندر بيك منشى به تفصيل دربارهء نقش مير مخدوم در شاه اسماعيل دوم سخن گفته است . « 5 » همو نوشته است كه شاه وزارت خود را به مير مخدوم واگذار كرد . اين مسئله مربوط به سال 984 هجرى يعنى سال به سلطنت رسيدن شاه اسماعيل دوم مىشود كه تنها يك سال سلطنت كرد . « 6 » اسماعيل دوم بر آن شد تا به بهانهء آن كه سكه‌ها به دست يهود و نصارا مىافتد ، و آنان دست نجس خود را روى آن مىكشند ، نام امامان را از روى آن محو كند ؛ اما سيد حسين مجتهد گفت : به نظر من بايست چيزى روى سكه حك شود كه هر كجا افتاد مشكلى به وجود نياورد ، و آن اين بيت شعر [ حيرتى ] است كه « هر كجا نقش است بر ديوار و در ، لعن . . . » . شاه كه اين سخن را در محضر عمومى شنيد ، سخن خود را پس گرفت . « 7 » با سماجت قزلباشان بر تشيع ، شاه براى حفظ سلطنت خود ، اين افراد را به كنار گذاشت . مير مخدوم راهى سرزمين عثمانى شد و در آنجا بر ضد شيعه به فعاليت پرداخت . او در استانبول مورد استقبال قرار گرفت و پس از آن كه سمت‌هايى نظير نقيب الاشراف يافت ، از استانبول خارج شده ، به سياحت پرداخت . وى در سال 987 كتابى را با نام النواقض على الروافض تأليف كرد . لطيف آن كه افندى گفته است : فرزند وى ابو الفتح شريفى ، فرزند

--> ( 1 ) . نك : شوشترى ، قاضى نور الله ، مصائب النواصب ، مقدمه ، صص 19 - 20 ، در آنجا از نوشتهء آية الله مرعشى نقل شده كه وى انتساب مير مخدوم را به سيد شريف معروف رد كرده است . ( 2 ) . قزوينى شرحى از احوال وى را در يادداشت‌هاى خود آورده كه در فرهنگ ايران زمين ، جلد اول ، صص 58 - 69 آمده است . و نك : آقا بزرگ ، احياء الدائر ، ص 246 ( 3 ) . در اين باره نك : هينتس ، شاه اسماعيل دوم ، صص 113 - 128 . خود مير مخدوم نيز به سهم خود در سنى كردن شاه اسماعيل دوم اشاره كرده است . ( 4 ) . نك : خوانسارى اصفهانى ، همان ، ج 2 ، صص 323 - 322 ( 5 ) . نك : خوانسارى ، همان ، ج 2 ، صص 323 - 322 ( 6 ) . نك : فرهنگ ايران زمين ، ج 1 ، ص 62 ( 7 ) . افندى ، همان ، ج 2 ، ص 74